Nguyên nhân gây chứng tiểu không tự chủ và cách điều trị trong Đông y

Tiểu không tự chủ(són tiểu) là một vấn đề phổ biến và thường lúng túng. Các mức độ nghiêm trọng của tiểu không tự chủ từ đôi khi rò rỉ nước tiểu khi ho hoặc hắt hơi đến có sự thôi thúc đi tiểu rất bất ngờ và mạnh.. Vậy Đông Y giải thích thế nào về nguyên nhân gây chứng tiểu không tự chủ này?

Trong Đông Y không có tên thể bệnh nào bao gồm tất cả các triệu chứng trên mà thường chia ra từng chứng khác nhau, trong mỗi chứng này còn có các chứng khác liên quan hoặc không liên quan đến chức năng tiểu tiện của mỗi thể bệnh đặc trưng.

Nguyên nhân gây chứng tiểu không tự chủ

Nguyên nhân gây chứng tiểu không tự chủ(són tiểu) có nhiệt, có hàn, song hàn nhiều hơn nhiệt. Dù là nguyên nhân nào thì chúng đều có mối liên hệ với thận và bàng quang. Tỉ lệ mắc bệnh ở nữ giới cao hơn nam giới và mắc nhiều ở phụ nữ lớn tuổi.

Tổn thương ở thận và bàng quang là 2 nguyên nhân gây ra chứng tiểu không tự chủ
Tổn thương ở thận và bàng quang là 2 nguyên nhân gây ra chứng tiểu không tự chủ

 

Thận là một trong Ngũ tạng, thận chủ về tàng tinh, chủ cốt tủy, chủ thủy, chủ nạp khí, chủ về sinh dục và phát dục của cơ thể, thận khai khiếu ra tai, tiền âm, hậu âm và vinh nhuận ra tóc. Trong đó, tiền âm là nơi bài tiết nước tiểu, chính là bộ phận sinh dục của nam và nữ. Vì vậy, thận hư hay gặp chứng tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tiểu vãi, đái dầm ở trẻ, di tinh ở nam, ra khí hư ở nữ…[1]

Thận chủ nhị tiện, bàng quang chủ chế ước. Bàng quang chứa đựng và bài tiết nước tiểu thông qua sự khí hóa và phối hợp của tạng thận. Nếu sự khí hóa của thận không tốt sẽ gây bí tiểu tiện, đái rắt, tiểu nhiều lần, tiểu tiện không tự chủ. Vì vậy trong điều trị cần bổ thận kèm với củng cố bàng quang.

Theo cuốn bệnh chứng Đông Y của thầy thuốc nhân dân, BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: ”Tiểu không tự chủ do thận dương hư suy gây mất chức năng sưởi ấm của thận, xuất hiện chứng bàng quang hư lạnh, không có khả năng chế ước thủy dịch. Từ đó, khiến Tâm tỳ khí hư và Thận khí hư.”

 

Thận dương hư suy là nguyên nhân gây ra tiểu không tự chủ
Thận dương hư suy là nguyên nhân gây ra tiểu không tự chủ

Điều trị chứng tiểu không tự chủ theo Đông y

Tâm tì khí hư sẽ gây ra di niệu( Tức đái đêm mà không biết). Phép trị: Bổ tâm thận, cố sáp, chỉ di.

Thận khí hư, hạ tiêu bị nhiễm lạnh, không làm ấm được thủy dịch, không kiềm chế được tiểu tiện. Do đó gây tiểu tiện bất cấm (tiểu không tự chủ). Phép trị: ôn bổ thận, bàng quang [2]

Ích trí nhân là vị dược liệu quý trong các bài thuốc chữa tiểu không tự chủ
Ích trí nhân là vị dược liệu quý trong các bài thuốc chữa tiểu không tự chủ

Chính vì thế, người ta lựa chọn các vị thuốc đánh vào kinh tỳ, thận

Ích trí nhân:

  • Tính vị: vị cay, tính ôn, không độc
  • Quy kinh: vào kinh Tỳ, Vị, Thận
  • Ích trí nhân thuộc nhóm bổ dương. Là vị thuốc quý có tác dụng bổ thận tỳ, cố khí, sáp tinh, giữ được khí nghịch của tỳ và thận nên từ lâu được dùng để chữa chứng đái dầm, di niệu, tiểu đêm, tiểu nhiều lần.
  • Ngoài ra Ích trí nhân có khả năng chống viêm và ức chế thụ thể muscarinic. Làm giảm co thắt cơ trơn bàng quang (thụ thể muscarinic là trung gian dẫn truyền cho sự co bóp. Trong Tây y, các thuốc ức chế muscarinic là lựa chọn đầu tay để điều trị bệnh són tiểu).

Vì vậy,ích trí nhân được sử dụng trong nhiều bài thuốc trị chứng tiểu són, tiểu đêm do thận dương hư.

>> Tìm hiểu ngay: bài thuốc Đông y trị chứng tiểu không tự chủ từ Ích trí nhân.

Tóm lại nguyên nhân gây chứng tiểu không tự chủ đều xuất phát từ thận và bàng quang. Do đó, điều trị các chứng này luôn phải tuân theo nguyên tắc: bổ tâm thận, bổ bàng quang, cố sáp, chỉ di và tinh cố bàng quang.

[1] Bài “Học thuyết tạng phủ”, cuốn Bài Giảng Y học cổ truyền, NXB Y học, 2011, tr. 45 – 54.

[2] Thầy thuốc nhân dân. BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng, Cuốn bệnh chứng Đông y – Phương pháp chẩn đoán và điều trị, NXB Y học, 2013.

 

*** Hiệu quả của bài thuốc phụ thuộc vào cơ địa của từng người.

Gửi phản hồi của bạn

Hãy để lại thông tin để được các chuyên gia tư vấn giúp bạn.